Beeldschermwerk en gezondheidsklachten: waarom oogzorg in uw arbobeleid hoort
RSI (Repetitive Strain Injury) en KANS-klachten (klachten aan arm, nek en schouder) staan bij veel werkgevers hoog op de agenda, en terecht. Uit de TNO Factsheet Beeldschermwerk blijkt dat 45% van de werknemers die dagelijks zes uur of meer beeldschermwerk doen, klachten heeft aan armen, nek en schouders, en dat 13% van alle werkgerelateerde verzuimdagen toe te schrijven is aan langdurig beeldschermwerk (1). Bedrijven investeren daarom in ergonomische stoelen, zit-statafels en werkplekonderzoeken. Maar één gezondheidsrisico van beeldschermwerk blijft daarbij vrijwel altijd buiten beeld: de ogen.
Dat is opmerkelijk, want oogklachten komen bij beeldschermwerkers nog vaker voor dan lichamelijke klachten. Een systematische review en meta-analyse op basis van 103 studies met meer dan 66.000 deelnemers berekende een gepoolde prevalentie van 69% voor Computer Vision Syndrome onder beeldschermwerkers (2). In dit artikel leg ik uit waarom oogzorg een vanzelfsprekend onderdeel van uw arbobeleid zou moeten zijn, en hoe u die blinde vlek invult.
RSI en oogklachten komen uit dezelfde bron
Beeldschermwerk belast het hele lichaam, niet alleen de armen, nek en schouders. Dezelfde langdurige, statische werkhouding die bijdraagt aan RSI- en KANS-klachten, belast ook het visuele systeem. Bij intensief schermwerk staan de oogspieren urenlang aangespannen om dichtbij scherp te blijven stellen, terwijl de knipperfrequentie sterk daalt, waardoor de traanfilm uitdroogt. Het resultaat is een herkenbaar klachtenpatroon: vermoeide, droge of branderige ogen, wazig zicht en hoofdpijn. Deze klachten vallen onder de noemer Computer Vision Syndrome, ook wel computerogen genoemd, en worden bij beeldschermwerk net zo voorspelbaar uitgelokt als nek- en schouderklachten.
RSI-klachten en oogklachten gaan in de praktijk dan ook vaak samen. Wie urenlang in een gespannen houding naar een scherm tuurt, belast spieren en ogen tegelijk. Een aanpak die alleen naar de lichaamshouding kijkt en de ogen overslaat, pakt daarmee maar de helft van het probleem aan.
Oogklachten worden onderschat in het arbobeleid
In een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en een preventief medisch onderzoek (PMO) krijgt de fysieke belasting volop aandacht. De ogen daarentegen worden nauwelijks onderzocht. En als ze al worden meegenomen, blijft het bij een basale gezichtsscherpte test.
Bij een standaard PMO bestaat het oogonderzoek doorgaans uit een gezichtsscherpte test met de Snellen-kaart, de bekende kaart met steeds kleiner wordende letters, waarmee uitsluitend de gezichtsscherpte op afstand wordt gemeten (3). Dat zegt iets over hoe scherp iemand in de verte ziet, maar vrijwel niets over de klachten die bij beeldschermwerk optreden. Een Snellen-test meet namelijk niet:
• de kwaliteit en stabiliteit van de traanfilm (droge ogen);
• het scherpstelvermogen (accommodatie) op beeldschermafstand;
• de samenwerking tussen beide ogen (convergentie);
• kleine refractieafwijkingen die juist op de tussenafstand van het scherm klachten geven.
Met andere woorden: een standaard PMO meet of iemand scherp ziet, maar niet of de ogen een volledige werkdag achter het scherm comfortabel doorkomen. Daar zit een structurele blinde vlek.
Wat onbehandelde oogklachten een werkgever kosten
Oogklachten worden vaak afgedaan als een mild ongemak, maar de gevolgen voor het werk zijn reëel. Vermoeide ogen leiden tot verminderde concentratie, een lager werktempo en meer fouten, met name bij visueel intensieve taken zoals administratie, data-invoer en beeldbewerking. Onderzoek van de University of Alabama at Birmingham toonde een direct verband aan tussen een goede oogcorrectie en de productiviteit van computerwerkers: taken duurden meetbaar langer wanneer medewerkers met een suboptimale correctie werkten (4). Diezelfde studie concludeerde dat het verzorgen van goede oogzorg voor beeldschermwerkers productiviteitswinst en kostenbesparing oplevert, ook bij medewerkers die nog geen klachten melden (4). Ongecorrigeerde oogproblemen kosten de mondiale economie jaarlijks naar schatting meer dan 410 miljard dollar aan productiviteitsverlies, zo blijkt uit onderzoek gepubliceerd in The Lancet (5).
De logica is eenvoudig: een medewerker met pijnlijke, vermoeide ogen presteert minder en haakt op termijn eerder af. En uitval is voor een werkgever aanzienlijk duurder dan preventie. Investeren in oogzorg is daarmee geen kostenpost, maar een investering in productiviteit en duurzame inzetbaarheid.
Wat een werkgever concreet kan doen
Oogzorg toevoegen aan uw arbobeleid hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het kan in drie lagen, van laagdrempelig tot structureel.
1. Laagdrempelig: bewustwording en eenvoudige maatregelen
Informeer medewerkers over de 20-20-20-regel, een goede schermafstand en schermhoogte, en een gezond binnenklimaat. Deze maatregelen kosten weinig en voorkomen al een aanzienlijk deel van de klachten.
2. Structureel: faciliteer de juiste hulpmiddelen
Zorg dat medewerkers die daar baat bij hebben, een passende beeldschermbril krijgen. Dit is bovendien een wettelijke verplichting wanneer uit onderzoek blijkt dat een gewone bril niet volstaat voor het beeldschermwerk. Overweeg daarnaast conserveermiddelvrije oogdruppels beschikbaar te stellen op de werkplek. Bij langdurig beeldschermwerk daalt de knipperfrequentie sterk, waardoor de traanfilm uitdroogt en klachten ontstaan. Laagdrempelige toegang tot oogdruppels tijdens de werkdag kan die klachten verlichten.
3. Professioneel: oogzorg als onderdeel van PMO of vitaliteitsbeleid
Laat een gerichte oogscreening uitvoeren op de werkvloer, als aanvulling op het PMO. Een screening die wel kijkt naar traanfilm, accommodatie en werkplekgerelateerde klachten, vult precies de blinde vlek die een standaard gezichtsscherpte test laat liggen.
Conclusie: een arbobeleid zonder oogzorg is onvolledig
Werkgevers nemen RSI- en KANS-klachten serieus, en dat is goed. Maar beeldschermwerk belast de ogen net zo voorspelbaar als de nek en schouders, en oogklachten komen zelfs vaker voor. Een arbobeleid dat de fysieke belasting wel adresseert maar de ogen overslaat, is daarmee
onvolledig. Door oogzorg een vaste plek te geven, van bewustwording tot een professionele screening, investeert u in het comfort, de productiviteit en de duurzame inzetbaarheid van uw medewerkers.
Oogzorg op uw werkvloer met Corporate Opto
Corporate Opto vult precies de blinde vlek die een standaard PMO laat liggen. Wij brengen professionele oogzorg naar de werkvloer: screenings die verder gaan dan een visustest, een analyse van de werkomgeving, en concreet advies dat aansluit op uw organisatie. Zo maakt u oogzorg een vanzelfsprekend onderdeel van uw arbobeleid, zonder dat het de werkdag verstoort. Wilt u weten wat dat voor uw organisatie kan betekenen? Neem contact met ons op via corporateopto.nl.
Geschreven door Ahmed Ibrahim, optometrist en oprichter van Corporate Opto. Sinds 2018 actief in de oogzorg, met specialisatie in droge ogen en werkplekgezondheid.
Bronnen
