Maakt een bril je ogen zwakker? 8 hardnekkige fabels over ogen ontkracht
Je hebt ze vast wel eens gehoord: "Eet je wortels, dan zie je beter!" of "Lees niet in het donker, dat is slecht voor je ogen!" Maar kloppen ze eigenlijk? Als optometrist krijg ik deze vragen regelmatig. Hier zijn 8 veelgehoorde uitspraken over ogen, beoordeeld op basis van wetenschap.
1. Wortels zijn goed voor je ogen
FABEL.
Wortels bevatten bèta-caroteen, dat het lichaam omzet in vitamine A. Vitamine A is essentieel voor het zien in het donker, maar alleen als je er een tekort aan hebt. Bij een normaal westers voedingspatroon is een vitamine A-tekort zeldzaam. Extra wortels eten bovenop een gezond dieet verbetert je zicht dus niet. Het WOII-verhaal dat Britse piloten dankzij wortels vijandelijke vliegtuigen konden spotten, bleek achteraf propaganda ter bescherming van radartechnologie (1).
2. Lezen in het donker beschadigt je ogen
FABEL.
Er bestaat geen wetenschappelijk bewijs dat lezen in slecht licht permanente schade veroorzaakt. Ophthalmologen van de American Academy of Ophthalmology zijn hierover eenduidig: je ogen werken harder, wat tijdelijke vermoeidheid en hoofdpijn geeft, maar geen blijvende schade (2). Goed licht is aan te raden voor het leescomfort, niet voor de veiligheid van je ogen.
3. Dicht bij de tv zitten beschadigt je ogen
FABEL.
Dicht bij het scherm zitten veroorzaakt geen permanente oogschade. Wat het vaak wél signaleert: bijziendheid. Kinderen die steeds dichter bij het scherm kruipen, doen dat vaak omdat ze op afstand niet goed zien. De gewoonte zelf is niet gevaarlijk, maar kan een aanwijzing zijn die een oogtest rechtvaardigt (2).
4. Een bril maakt je ogen zwakker
FABEL.
Een bril past de lichtinval aan, maar verandert het oog zelf niet. Je sterkte neemt niet toe doordat je een bril draagt. Dat een sterkte over de jaren verandert, heeft te maken met de natuurlijke ontwikkeling van het oog, niet met het brillengebruik. Je hersenen wennen aan helder zicht, en slechter zicht zonder bril valt daardoor ineens meer op. Niet dragen van je bril leidt hoogstens tot meer oogspanningsklachten, niet tot een sterkere sterkte (2).
5. Beeldschermen beschadigen je ogen permanent
FABEL.
Langdurig beeldschermwerk veroorzaakt geen permanente oogschade. Wat het wel veroorzaakt, is Computer Vision Syndrome: vermoeide ogen, droge ogen en hoofdpijn door verminderd knipperen en aanhoudende accommodatie-inspanning. Deze klachten zijn omkeerbaar. Een uitgebreide literatuurstudie bevestigt dat schermwerk de oogstructuur niet beschadigt, maar wel klachten geeft bij langdurig onafgebroken gebruik (3).
6. 20/20 zicht betekent dat je ogen gezond zijn
FABEL.
20/20 (of in Nederland: visus 1,0 oftewel 100%) meet alleen de centrale scherpte op afstand. Aandoeningen zoals glaucoom, maculadegeneratie en gevolgen van diabetes kunnen zich jarenlang ontwikkelen zonder dat de centrale scherpte achteruitgaat. Tegen de tijd dat iemand iets merkt, is er vaak al blijvende schade. Een standaard visustest signaleert dit soort aandoeningen niet (2). Dit is precies waarom een volledig oogonderzoek wezenlijk anders is dan een korte visustest.
7. Een contactlens kan achter je oog verdwijnen
FABEL.
Anatomisch onmogelijk. De conjunctiva, het slijmvlies dat het oogwit bedekt, is direct verbonden met de binnenkant van de oogleden. Er is geen doorgaande ruimte achter het oog. Een lens kan verschuiven of vastzitten, maar verdwijnen achter het oog kan niet (2).
8. Als je scheel kijkt dan kunnen je ogen permanent zo blijven
FABEL.
Scheelzien (strabismus) ontstaat door een spier- of zenuwprobleem of door een onbehandelde refractieafwijking, niet door bewust de ogen te kruisen. Ogen die je vrijwillig kruist, gaan vanzelf terug naar hun normale stand. Wel geldt: als een kind een oog naar binnen of buiten draait zonder dat het zelf doet, is dat altijd een reden voor een oogonderzoek (2).
Conclusie
De meeste hardnekkige oogfabels gaan terug op anekdotes, ouderswijsheid of zelfs bewuste oorlogspropaganda. De wetenschap is duidelijk: wortels, dimme lampen en dicht bij de tv zitten beschadigen je ogen niet. Wat wél werkt: regelmatig laten controleren, ook als je denkt goed te zien, en op tijd ingrijpen bij klachten door beeldschermwerk.
Meer weten over gezonde ogen op de werkvloer? Lees ook ons artikel over KANS-klachten die soms een oogzaak blijken te zijn of over visuele stress en migraine op kantoor.
Geschreven door Ahmed Ibrahim, optometrist en oprichter van Corporate Opto. Sinds 2018 actief in de oogzorg, met specialisatie in droge ogen en werkplekgezondheid.
Bronnen
(1) Smith, K. A. (2013). Carrots can't help you see in the dark: How a WWII propaganda campaign popularized the myth. Smithsonian Magazine. https://www.smithsonianmag.com/history/carrots-cant-help-you-see-in-the-dark-heres-how-world-war-ii-propaganda-campaign-popularized-the-myth-28812484/
(2) American Academy of Ophthalmology. (2024). Common eye and vision myths. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/common-eye-vision-myths-facts
(3) Kahal, F., Al Darra, A., & Torbey, A. (2025). Computer vision syndrome: A comprehensive literature review. Future Science OA, 11(1), 2476923. https://doi.org/10.1080/20565623.2025.2476923
